Ekonomi

Türk Telekom ve Turkcell’in piyasa değerleri üçde 1’e indi!

İYİ Parti Ankara Milletvekili Ayhan Altıntaş Türk Telekom ve Türkcell’in varlık fonuna devri sonrasında piyasa değerinin üçte 1’e kadar düştüğünü söyledi. Türkiye’nin yeterli bir teknolojik alt yapısı olmadığına dikkat çeken Altıntaş, AR-GE çalışmalarına çok az bir bütçe ayrıldığını belirtti. Meclis kürsüsünde şu bilgilendirmelerde bulundu;

Öncelikle, Amerika, Avrupa ve Japonya ekseninde tüm dünyadaki AR-GE yatırımlarının yüzde 80’inin yapıldığını görüyoruz. Çin ise yaklaşık yüzde 8’lik bir paya sahip. Biz ise nüfusa oranla araştırmacı sayısında Fransa’nın yüzde 40’ını, diğer gelişmiş ülkelerin ise yüzde 35’ten azını yakalayabiliyoruz. Tabii ki sadece nicelik artırmakla sorunu çözmek mümkün değil, araştırmacı niteliğinin de değerlendirilmesi gerekir. Ancak nitelikten taviz vermeden araştırmacı sayısının artırılmasının yollarını bulmalıyız; sanayide de doktoralı öğrencilerin ve mezunların çalıştırılmasını teşvik etmeliyiz. Öncelikli olarak, 1 milyon nüfustaki araştırmacı sayısının 5 bin seviyelerine çıkarılmasını hedeflemeliyiz.

Gayrisafi yurt içi hasıladan AR-GE’ye ayrılan payın en yüksek olduğu ilk 15 ülkeye baktığımızda, ortalama AR-GE harcamalarının yüzde 3’lerde olduğunu görmekteyiz; bizde ise bu rakam yüzde 1 civarında. Dünyadaki gelişmiş ülkelerin AR-GE harcamaları dikkatlice incelendiğinde, bu harcamaların üçte 2’sinin özel sektör tarafından gerçekleştirildiği görülmektedir. Türkiye’nin AR-GE yoğunluğu oranının yüzde 3’e ulaşabilmesi için özel sektörün AR-GE harcamalarının önemli bir miktarda artırılması gerekecektir. Bu teklifin bu amaca hizmet etmesini bekliyoruz.

1980’li yıllarda Türkiye’nin gerisinde olan Güney Kore Samsung, LG, Hyundai, KIA markaları ve yüksek teknolojiye dayalı ihracatı sayesinde ekonomisini büyütmeyi başardı. Bugün Kore, ihracatının yüzde 30’unu yüksek teknolojili ürünlerden sağlıyor. Türkiye’nin ihracatı içinde ileri teknolojili ürünlerin payı ise yüzde 4 civarındadır. 2016 yılında 104 milyon ton ihracat yapan Türkiye’nin ihracatının kilogram fiyatı 1,37 dolardır. 2023 yılı ihracat hedefine ulaşmak için ihracatımızın kilogram fiyatını 3 dolara çıkarmamız gerekir. Türkiye’nin orta gelir tuzağından kurtularak 500 milyar dolarlık ihracata ulaşması ancak yüksek katma değerli ürünler geliştirmekle mümkün olacaktır. Yüksek teknolojide söz sahibi olmak, uzun soluklu bir iş ama başarılamayacak bir hedef de değildir. Tek yapmamız gereken, buna uygun bir strateji ve ekosistemi oluşturmaktır.

Bilişim teknolojilerinde ihtiyaç duyulan en acil altyapı yatırımı fiber altyapının geliştirilmesidir. Örneğin, Güney Kore ile kıyaslandığında Türkiye’nin sahip olması gereken fiber uzunluğunun 4,5 milyon kilometre, Portekiz ile kıyaslandığında ise 7,5 milyon kilometre olduğu hesaplanmaktadır. Yaklaşık 400 bin kilometre olan mevcut fiber altyapımız, 3,3 milyon kilometre ilave fiber altyapısı yatırımı ile dünya standartlarına yükseltilmelidir.

2005’ten bu yana bilişim ile alakalı alanlardaki uluslararası değerlendirmelere göre pek ilerleme kaydedemedik.

Şebeke kalite sıralamasında dünya genelinde 51’inci, politika ve regülasyonlarında dünya genelinde 73’üncü sıradayız. Ülkemiz bilgi ve iletişim teknolojileri pazar büyüklüğünün dolar karşılığı incelendiğinde, son yıllarda pazarın yüzde 14’ten fazla küçüldüğü görülmektedir. TÜRK TELEKOM ve Turkcell’in piyasa değerleri son beş yılda üçte 1’ine düşmüştür, burada TL’nin değer kaybının yanında kötü yönetiminde de sorumluluğu vardır.

Sonuç olarak, bu teklifin teknolojik girişim, AR-GE ve yenilik temelli üretim için iyi niyetle hazırlandığını ama yetersiz ve acele hazırlandığını düşünüyoruz. Örneğin, Teknopark firmalarına sağlanan desteklerin aynısının AR-GE ve tasarım merkezlerine de sağlanması iyi olurdu. Bu sayede, + teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlerin büyüyüp mezun olarak büyüme yönlü stratejileri desteklenmiş olacaktı. Türkiye’nin ihtiyacı olan sadece girişimciliği desteklemek değil, girişimcilerin büyütülerek birer global şirket olmalarını sağlayacak altyapıyı da oluşturmaktır.